Browsing by Author "Berk, İstemi"

Now showing 1 - 1 of 1

Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Kritik Mineraller: Türkiye Örneği
(2025) Bostanoğlu, Nezihe Melis; Ediger, Şevket Volkan; Kirkil, Gökhan; Berk, İstemi
Ülkelerin Paris Anlaşması kapsamındaki net sıfır emisyon hedeflerine rağmen, atmosferdeki insan kaynaklı sera gazı emisyonlarında artış yaşanmış, bu durum da küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme kıyasla 1,1°C'nin üzerine çıkmasına ön ayak olmuştur. Enerji sektörü iklim değişikliğine katkı sağlayan başlıca etkenlerden biri olduğundan, küresel ısınmanın sınırlanması, temiz enerji teknolojilerinin yaygın olarak kullanılmasını gerektirmektedir. Ancak, fosil yakıtlardan düşük karbonlu ve yenilenebilir enerjiye geçiş, enerji jeopolitiği dinamiklerinde köklü bir değişime yol açmaktadır. Temiz enerji teknolojileri daha fazla miktarda ve çeşitli kritik minerallere ihtiyaç duyduğundan, bu mineraller net sıfır senaryolarının önemli bir bileşeni hâline gelmiştir. Fakat, kritik minerallere artan bağımlılık, sınırlı miktarları, çeşitli coğrafyalardaki yoğun mevcudiyetleri, çevre, sosyal ve yönetişim kaynaklı endişeler ve bölgesel/küresel gerilimler nedeniyle, başta enerji dâhil olmak üzere, çeşitli sektörleri etkilemektedir. Bu minerallerin artan önemi, yerli üretim, işleme, geri dönüşüm ve tedarik çeşitlendirmesini güçlendirmeyi amaçlayan kritik mineral stratejilerinin artmasına yol açmıştır. Türkiye, 2053 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşmayı ve 2030 yılına kadar emisyonlarını %41 oranında azaltmayı taahhüt etmiştir. Temiz enerji teknolojilerinin geliştirilmesi, kesintisiz bir şekilde kritik minerallere erişimi gerektiren iklim politikasının ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak, Türkiye'nin bir kritik mineral stratejisi bulunmamaktadır ve Türkiye'nin kritik mineral potansiyeli üzerine literatürde boşluk bulunmaktadır. Bu çalışma, öncelikle küresel kritik mineral arzına dair güncel bir değerlendirme ortaya koymaktadır. Ardından, Türkiye'nin kritik mineral kaynakları/rezervleri, üretimi, işlemesi, ticareti ve geri dönüşümüne ilişkin verileri analiz ederek Türkiye'nin kritik mineralleri hakkındaki literatür boşluğunu doldurmaktadır. Çalışma, Türkiye'nin zayıf yönetişim uygulamaları, yetersiz altyapısı ve teknolojileri, ilgili mevzuatlarındaki sorunlar ve bölgesel/küresel çatışmalara rağmen bazı kritik minerallerin piyasalarında önemli bir oyuncu olma potansiyeli olduğu kanısında bulunmaktadır. Son olarak, ülkenin yerli kapasitesini artırmayı ve dış tedariklere olan bağımlılığını azaltmayı amaçlayan bir yol haritası sunmaktadır.