Otobiyografik Performansın Üretimi: Aramızdaki Mesafe Oyunu Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Bu tez, erken moderniteden Zygmunt Bauman'ın 'akışkan modernite' olarak tanımladığı döneme geçişte sabit ve bütünlüklü benlik tanımının çözülüşünü ve bunun otobiyografik performansa yansımalarını sorunsallaştırmaktadır. Çalışma, gündelik hayatta dahi sürekli bir performansla inşa edilen parçalı ve kurgusal benliğin, sahnede nasıl bir varlık kazanabileceği ve benlik ile ilgili değişen paradigmalarının otobiyografik performansı nasıl etkilediği sorularını merkeze alır. Bu sorgu, yazarın hem kendi otobiyografisinden hem de amcasının biyografisinden yola çıkarak yazdığı ve oynadığı Aramızdaki Mesafe adlı tek kişilik oyunun üretim ve icra sürecinin otoetnografik incelemesi aracılığıyla yürütülmüştür. Benliğin ilişkisel inşa sürecini hem toplumsal hem de genetik açılardan inceledikten postmodern durumun ve parçalanmış benlik anlayışının tiyatro alanında nasıl vuku bulduğu incelenmiştir. Son bölümde teoriler ışığında Aramızdaki Mesafe oyunu üzerinden yapılan otoetnografik inceleme, oyunun çift katmanlı yapısının –klasik anlatı ile postdramatik estetiğin iç içe geçmesinin– modernitenin tutarlı ve sabit kimlik arzusu ile postmodern benliğin parçalı doğası arasındaki gerilimi somutlaştırdığını ortaya koymayı hedefler. Otobiyografik anlatı ve performans, geçmişteki sabit benliği temsil eden bir eylemden ziyade, icra ve yazım süreci anında seyircinin ve okurun tanıklığında benliği diyalojik olarak yeniden inşa eden bir süreçtir. Bu bağlamda tez, bu teoriyi kişisel travma anından başlayan ve toplumsal bir yapıya dönen benliğin nasıl bulunacak bir öz değil, anlatılarla sürekli yeniden kurulan devingen bir yolculuk olduğunu ortaya koymaktadır.

This thesis problematizes the dissolution of a stable and coherent sense of self during the transition from early modernity to the period that Zygmunt Bauman defines as 'liquid modernity,' and its reflections in autobiographical performance. The study centers on questions regarding how the fragmented and constructed self—continuously performed even in everyday life—can take shape on stage, and how shifting paradigms of selfhood affect autobiographical performance. This inquiry is conducted through an autoethnographic examination of the production and performance process of the solo play Aramızdaki Mesafe, written and performed by the author, which draws upon both the author's own autobiography and that of their uncle. After examining the relational construction of the self from both social and genetic perspectives, the study investigates how the postmodern condition and the concept of a fragmented self manifest in the theatrical field. In the final chapter, the autoethnographic analysis of Aramızdaki Mesafe—in light of relevant theories—aims to demonstrate that the play's dual-layered structure, wherein classical narrative and postdramatic aesthetics intertwine, materializes the tension between modernity's desire for coherent, stable identity and the fragmented nature of postmodern selfhood. Autobiographical narrative and performance are understood not as acts representing a past stable self, but as processes that reconstruct the self dialogically in the presence of the audience and reader during performance and writing. In this context, the thesis argues that the self—beginning from personal trauma and evolving into a social structure—is not a discoverable essence, but a dynamic journey continuously reconstituted through narratives.