Kentsel Alanlarda Yeniden Vahşileştirme Stratejilerine Çok Boyutlu Yaklaşım

Abstract

Bu tez çalışması, doğa ile yeniden bağ kurma fikrine dayanan 'yeniden yabanileşme' kavramını kentsel bağlamda ele alarak, bu yaklaşımın kent içindeki dönüşümünü ve dönüştürücü potansiyelini farklı kentlerde uygulanan yeniden yabanileşme pratikleri üzerinden incelemektedir. Yeniden yabanileşme son yıllarda hızla artan kentsel yayılım ve biyoçeşitlilik kaybı karşısında kırsal doğa koruma alanlarından kentlere taşınmıştır. Bu süreçte yeni stratejiler, araçlar ve pratikler üretmeye başlamıştır. Bu çalışma, bu geçişin kesişim noktasında konumlanarak, kentte yeniden yabanileşme olanaklarını tartışmayı ve bunları çeşitlendirecek bir çerçeve çizmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, farklı coğrafyalardan seçilen yirmi kentsel yeniden yabanileşme vakası incelenmiştir. Bu vakalar, kamu kurumlarının yürüttüğü stratejik planlamalardan mahalle ölçeğinde topluluk temelli mikro müdahalelere kadar çeşitlilikleriyle ele alınmıştır. Vaka anlatıları, kentsel yeniden yabanileşmenin süreç katmanlarını oluşturan üç boyut üzerine kuruludur: ekolojik, mekânsal bağlam ve aktörler boyutu. Boyutlar, her vakayı sistematik biçimde çözümleyebilmek için bir okuma şablonu işlevi görmüştür. Bu çoklu okuma, fiziksel müdahale yöntemleri kadar karar alma mekanizmalarını, toplumsal katılım biçimlerini ve stratejik motivasyonlarını tablolar ve diyagramlar aracılığıyla görünür kılmaktadır. Tez, bu bulgular üzerinden kentsel yeniden yabanileşmenin sınırlarını ve asgari koşullarını tartışmaya açmakta ve kentlerin ekolojik ve toplumsal dönüşümünde yeniden yabanileşmenin nasıl bir rol üstlenebileceğine dair kavramsal bir çerçeve sunmaktadır. İncelenen vakalarla ortaya konulan strateji seti, kamusal alanların yeniden düşünülmesinden yerel türlerle ilişkilerin güçlendirilmesine, topluluk katılımının artırılmasından çok aktörlü karar alma modellerinin geliştirilmesine uzanan bir dönüşüm perspektifi sunmaktadır.This thesis examines the concept of 'rewilding,' which is grounded in the idea of reconnecting with nature within an urban context. It explores the transformation and transformative potential of this approach in different cities through the lens of rewilding practices implemented there. In response to the rapid increase in urban densification and biodiversity loss in recent years, rewilding has moved from rural nature conservation areas to cities, giving rise to new strategies, tools, and practices. Positioned at the intersection of this transition, this study aims to discuss the possibilities of rewilding in cities and to outline a framework for diversifying these possibilities. Within the scope of the research, twenty urban rewilding cases selected from different geographical areas were examined. These cases were addressed in all their diversity, ranging from strategic planning carried out by public institutions to community-based micro-interventions at the neighborhood level. The case narratives are structured around three dimensions that constitute the process layers of urban rewilding: the ecological dimension, the spatial context, and the actors dimension. Dimensions served as a reading template to systematically analyze each case. This multidimensional reading makes decision-making mechanisms, forms of social participation, and strategic motivations visible through tables and diagrams, as well as physical intervention methods. The thesis discusses the limits and minimum conditions of urban rewilding based on these findings. It presents a conceptual framework for how rewilding can produce a strategy for ecological and social transformation in cities. The set of strategies proposed at the conclusion of the study presents a transformation perspective that involves rethinking public spaces, redefining relationships with native species, strengthening community participation, and developing multi-actor processes in urban decision-making.