Tüketici Mahkemelerinde Yargılama Giderleri ve Adli Yardım

Abstract

Devletin adalet hizmetini belirli bir harç veya masrafın ödenmesi karşılığında sunması temel hak ve özgürlüklere aykırı görülmemektedir. Özel hukuk uyuşmazlıklarında yargılama giderlerinin kısmen veya tamamen taraflara yüklenmesinin önemli işlevleri bulunmaktadır. Bu bağlamda, yargılama giderleri mahkemeye erişim hakkını ihlal edecek derecede yüksek olmamalı ancak yargılama giderlerinin işlevlerini ortadan kaldıracak kadar düşük olmamalıdır. Yargılama gider- lerinin çok yüksek olması mahkemeye erişim hakkının ihlali niteliğinde olduğu gibi şartları çerçevesinde adli yardım sağ- lanmaması da mahkemeye erişim hakkının ihlali niteliğindedir. Bu bağlamda, etkin bir adli yardım sağlanması adil yar- gılanma hakkının bir alt unsuru olarak bir insan hakkıdır. Tüketici mahkemelerinin yapısı itibariyle yargılama giderleri hakkında tüketicilere lehine çok sayıda özel hüküm ihdas edilmiştir. Harç muafiyeti, bazı yargılama masraflarının devlet tarafından karşılanması, itiraz yargılamasında karşı taraf vekalet ücretinin tüketici lehine indirilmesi gibi özel hükümle- ri çalışmamız kapsamında ele alacağız. Bununla birlikte, tüketici mahkemelerinde adli yardıma dair özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu bağlamda, bu hususa dikkat çekerek bazı önerilerimizi ve düşüncelerimizi paylaşacağız.