İran'ın Güvenlik Kültüründe Sepah'ın Rolü: Bir Vaka Çalışması Olarak Suriye İç Savaşı

Abstract

İran'ın güvenlik politikası üzerine yapılan çalışmalar genellikle rejim güvenliği, asimetrik ve vekâlet savaş stratejileri, nükleer program ve İran'ın bölgesel büyük güçlerle olan ilişkilerine odaklanmıştır. Ancak, İran'ın güvenlik politikaları milli güvenlik kültürü kavramı üzerinden daha az ele alınmıştır. Bu tez, bu eksikliği gidermeyi amaçlamakta ve İran'ın milli güvenlik kültürünü Batı-dışı bir bağlamda, özellikle de İslam Devrimi Muhafızları Ordusu'nun (DMO) rolü üzerinden ele almaktadır. Stratejik kültür ve sivil-asker ilişkileri teorilerinden de yararlanarak, bu tez İran'ın milli güvenlik kültürünü, velâyet-i fakīh sisteminin yapısal bağlamında devlet, ordu ve toplum arasındaki etkileşimin şekillendirdiği bir olgu olarak kavramsallaştırmaktadır. Her ne kadar bahsedilen üç 'yapan' (agent) İran'ın güvenlik kültürü inşasında ayrı ayrı rol oynasa da İran devleti Batı'daki örneklerinden ayrışan 'farklı' bir sivil-asker ilişkileri oluşmasında belirleyici bir aktör olarak ortaya çıkmaktadır. İran devleti İran Silahlı Kuvvetleri'ni mektebī (ideolojik) olarak tanımlayarak, orduyu doğrudan ideolojik olarak bağlı bir toplumla ilişkilendirir. Böylelikle DMO'a ideolojik ordudan ideolojik topluma geçişte önemli bir rol verilmiştir. Ordu ve toplum arasındaki bu ilişkilendirme, devrim liderlerinin rejim güvenliği kaygısının kaynağını içerdeki rejim karşıtlığı ve dış ilişkilerine bağlamasının bir yansımasıdır. Bu tez süreç izleme, söylem analizi ve içerik analizi nicel yöntemlerini kullanarak teori-kurma ve teori-örnekleme yöntemlerini birleştirmektedir. Bu tez devlet, ordu ve toplumun üçlü katılımıyla oluşan İran'ın milli güvenlik kültürünü, bu üç aktörün etkileşimiyle büyüyen ve devrimden bu yana sınırlarının iç içe geçtiği bir sarmal şekline benzetir. DMO'nun İran'ın güvenlik kültüründe oynadığı rolü, DMO'nın Suriye İç Savaşı'na dahil olması vaka çalışması ile örneklemektedir. Anahtar Sözcükler: Güvenlik Kültürü, Sivil-Asker İlişkileri, İran, Devrim Muhafızları Ordusu, Sepah, Suriye İç Savaşı

While existing literature on Iran's security policy has primarily focused on regime survival, asymmetric and proxy warfare strategies, the nuclear program, and relations with the regional and great powers, less attention has been paid to Iran's security policies through the lens of national security culture. This study addresses that gap by examining Iran's national security culture within a non-Western context, focusing on the role of the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). Drawing on strategic culture and civil-military relations theories, it conceptualizes Iran's security culture as shaped by the interplay between state, army, and society, particularly within the structural context of the vilāyat-i faqīh system, which assigns distinct roles to each agent in the building of such culture. Although the three agents contribute to the formation of this culture, the Iranian state emerges as the defining actor, creating a 'distinct' pattern of civil-military relations different from Western examples. Defining Iran's armed forces as maktabī (ideological) links military directly to an ideologically committed society, with the IRGC playing a pivotal role in transitioning from maktabī military to maktabī society. This reflects the persistent anxiety of the revolutionary leaders, who perceive threats to regime survival as originating from both domestic dissent and international pressures. Methodologically, the study combines theory-building and theory-illustrating qualitative approaches, using qualitative methods such as process-tracing method, discourse analysis, and content analysis. It conceptualizes Iran's national security culture as a triple inclusion of the state, the Sepah, and society in a constant interplay resembling a spiral-like interplay, each layer grafted since 1979. The study illustrates the role of the IRGC in Iran's national security culture, focusing on the case of its intervening in the Syrian Civil War. Keywords: Security Culture, Civil-Military Relations, Iran, the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), the Sepah, the Syrian Civil War