İnsan Haklarına Antropolojik Yönelimler: Kültür ve Hak Kavramları Arasındaki İlişki

Abstract

Antropoloji çalışmalarında insan hakları, etnografik bir araştırma ve analiz konusu olarak daha çok karşımıza çıkmaktadır. Söz konusu yeni yönelimler, siyasi, etnografik ve eleştirel olmalarının yanı sıra aynı zamanda kavramsaldır. Zira antropolojide güncel bir eğilim, hakların gündelik yaşamına, pratikte karşıladıkları anlam dünyalarına, buluştukları ya da çatışmaya soktukları siyasi stratejilere, yarattıkları kültürel süreçlere, çeşitli bilgi, anlam ve duygu formlarına bakmaya davet etmektedir. Mevcut insan hakları söylemlerinin epistemolojik çerçevelerinin sınırlılığına karşı, yeni araştırma ve analiz yöntemleri, eleştiri ve siyasi eylem biçimleri önerirler. Bu yazı, antropoloji ve insan hakları ilişkisinde önemli bir yeri haiz olan Amerikan Antropoloji Derneği’nin 1947 tarihli insan hakları beyanını, kurumun 1999 ve 2020 tarihli beyanlarıyla beraber analiz ederken, kültür ve hak kavramları arasındaki ilişkinin değişen mahiyetine odaklanır. Bu bağlamda da, antropolojiyi hak siyasetiyle buluşturan çeşitli güzergahlarda, insan haklarının toplumsal yaşamına ilişkin kavramsal bir çerçeve sunar.

In anthropological studies, human rights are more frequently encountered as a subject of ethnographic research and analysis; these emerging orientations are not only political, ethnographic, and critical but also conceptual. A current anthropological trend in anthropology offers considering the everyday life of rights, the worlds of meaning that rights encounter in their practice, the political strategies with which they meet or come into conflict, and the cultural processes they produce, that is, the various forms of knowledge, meaning, and emotion. Contrary to the limitations of epistemological frameworks of existing human rights discourses, it proposes new research and analysis methods, forms of critique, and political action. This article focuses on the nature of the variable relationship between the concepts of culture and rights, analyzing the American Anthropological Association’s 1947 statement on human rights, which has an important place within the relationship between anthropology and human rights, with the 1999 and 2020 statements of the organization. It offers a conceptual framework for the social life of human rights on the various routes that bring anthropological perspectives together with the politics of rights.